Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресуртар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1241250?lang=kk
Қорғалжын, 2026 жылғы 12 маусым — Қазақстандағы БҰҰ-ның Даму бағдарламасы (БҰҰДБ) Жаһандық экологиялық қордың (ЖЭҚ) қолдауымен Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігімен әріптестікте экологиялық және климаттық бастамаларды іске асыруда жергілікті қоғамдастықтарды қолдауға бағытталған Шағын гранттар бағдарламасының (ШГБ) жетінші кезеңінің нәтижелерін ұсынды.
Үш жыл ішінде бағдарламаға қатысушылар Қазақстанның 10 облысында: Алматы, Ақмола, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Қызылорда, Түркістан және Абай, Жетісу және Ұлытау облыстарында 25 бастаманы іске асырды.
ШГБ жетінші кезеңінің негізгі нәтижелерінің бірі жергілікті қоғамдастықтар мен азаматтық қоғам ұйымдарының әлеуетін нығайту болды. Өз бастамаларын жүзеге асыра отырып, ауылдық аумақтардың тұрғындары проблемаларды анықтау мен шешімдерді жоспарлаудан бастап қаржыны басқаруға, сатып алуға, іс-шараларды жүзеге асыруға және нәтижелерді бағалауға дейінгі жобаларды басқарудың толық циклынан өтті. Мұндай практикалық тәжірибе азаматтардың жергілікті даму және шешім қабылдау процестеріне неғұрлым белсенді қатысуы үшін қажетті дағдыларды қалыптастыруға ықпал етеді.
«Бүгінгі таңда тұрғындардың белсенді қатысуынсыз аумақтарды орнықты дамыту мүмкін емес. Жергілікті жобаларды қолдай отырып, біз экологиялық міндеттерді шешіп қана қоймай, қоғамдастықтардың әлеуетін нығайтып, азаматтардың өз аумақтарын дамытуға белсенді қатысуы үшін жағдай жасаймыз», – деп атап өтті Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Климаттық саясат департаменті директорының орынбасары Шаттық Тастемирова.
ШГБ жетінші кезеңі 25.900 тікелей бенефициарларды, соның ішінде әйелдер, ерлер мен жастарды қамтыды. Мыңдаған үй шаруашылықтары орнықты агроэкологиялық тәжірибелер мен жер ресурстарын орнықты басқару әдістерін енгізді, 120-дан астам ұйым жаңартылатын энергия және энергия тиімділігі технологияларына қол жеткізді.
Жергілікті қауымдастықтар алған тәжірибе маңызды экологиялық нәтижелермен қатар жүрді. Мәселен, 87.700 гектар тозған жер қалпына келтірілді, 23.200 тонна парниктік газдар шығарындылары қысқартылды. 124.000 гектар ландшафт қазір жергілікті қауымдастықтардың орнықты басқаруында, ал жеті тәжірибе мен технология одан әрі кеңейіп, оны басқа қауымдастықтар қолданады.
«Шағын гранттар бағдарламасы бұл тәжірибелік білім алу мүмкіндігі, әрі адамдар мен жергілікті қауымдастықтарға инвестиция болып табылады. Қауымдастық мүшелері жобаларды тұжырымдамадан іске асыруға дейін жеткізе отырып, жоспарлау, ресурстарды басқару және нәтижелерді бағалау саласында практикалық тәжірибе алды. Бұған жабдықтарды сатып алу және ұзақ мерзімді орнықтылықты қамтамасыз ету де кіреді. Бұл дағдылар аумақтардың орнықты дамуына және жергілікті көшбасшылықты қалыптастыруға негіз болады», – деп атап өтті БҰҰДБ Қазақстандағы Тұрақты өкілінің орынбасары Сухроб Ходжиматов.
Іс-шараға мемлекеттік органдардың, БҰҰДБ-ның, ШГБ ұлттық үйлестіру комитетінің, жергілікті қоғамдастықтар мен үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Іс-шара барысында грантталушылардың, бенефициарлардың және жоба серіктестерінің қатысуымен панельдік сессиялар өтті. Сондай-ақ мини-презентациялар мен өнімдерді көрсетуді қамтыған білім жәрмеңкесі ұйымдастырылды.
Қолдау тапқан бастамалардың қатарында жастарға климаттық білім беру, агроэкология мектептерін дамыту, орнықты ауыл шаруашылығы тәжірибелерін енгізу, тозған жерлерді қалпына келтіру, жаңартылатын энергетиканы дамыту және қалдықтарды басқару жөніндегі жобалар бар.
ШГБ жетінші кезеңінің нәтижелері шағын гранттар жергілікті қоғамдастықтарға орнықты шешімдерді енгізуге және Қазақстанның Ұлттық экологиялық және климаттық мақсаттарына қол жеткізуге үлес қосуға көмектесе отырып, дамудың тиімді құралы бола алатынын көрсетеді.
БҰҰДБ Шағын гранттар бағдарламасын 1992 жылы ЖЭҚ пилоттық бағдарламасы ретінде іске қосты. Бағдарлама мақсаты — ЖЭҚ негізгі тақырыптық салаларында жұмыс істейтін үкіметтік емес және коммерциялық емес ұйымдардың (ҮЕҰ) қызметін дамытуға жәрдемдесу. Бүгінгі таңда ЖЭҚ Шағын гранттар бағдарламасы 127 елде жұмыс істейді.
Қазақстан Республикасындағы Жаһандық экологиялық қордың Шағын гранттар бағдарламасы Қазақстан Республикасында 1997 жылдан бері жұмыс істейді және бүгінгі күнге дейін 374 жобаға қолдау көрсетілді (алтыншы кезең шеңберіндегі 49 жоба). Қазақстандағы Шағын гранттар бағдарламасы туралы https://www.gefsgp.kz сайтынан толығырақ білуге болады.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДБ) ‒ БҰҰ-ның кедейліктен туындаған әділетсіздіктермен, теңсіздіктермен және климаттың өзгеруімен күресетін жетекші ұйымы. 170 елдегі сарапшылар мен серіктестердің кең желісімен жұмыс істей отырып, біз адамдар мен планета үшін интеграцияланған, ұзақ мерзімді шешімдер жасауға көмектесеміз. Біз туралы undp.org сайтынан немесе @UNDP-ке қосылу арқылы толығырақ білуге болады.